* موضوع اين اصول چيست ؟ موضوع اين اصول شكّ است ، بدين معنا كه هرگاه يقين و ظن معتبر به امرى نداشته ، بلكه در آن شكّ و ترديد داشته باشيم به يكى از اين اصول تمسّك مىكنيم . * شرط اجراى هريك از اين اصول چيست ؟ فحص و جستجو براى پى بردن به حكم واقعى است بدين معنا كه : براى يافتن حكم واقعى اوّل بايد به مطالعه ، تحقيق و تفحص پرداخته به سراغ ادله و امارات معتبره برويم ، چنانچه نتوانستيم به حكم واقعى برسيم ، آنگاه به سراغ اصول عمليّه برويم و به مقتضاى آنها عمل كنيم . * انحصار اصول عمليّه مهم در چهار اصل بر چه اساسى است ؟ براساس حصر عقلى است ، چرا كه هم يا با حالت سابقه مورد توجّه قرار مىگيرد يا نه . 1 - آنجا كه حالت سابقه مورد توجّه قرار مىگيرد ، مجراى اصل استصحاب است . 2 - آنجا كه حالت سابقه مورد توجّه قرار نمىگيرد ، و يا وجود ندارد خود داراى دو صورت است ، بخاطر اينكه : يا عمل به احتياط ممكن است يا نه ؟ - آنجا كه عمل به احتياط ممكن نباشد جاى جريان اصل تخيير است . - و آنجا كه عمل به احتياط ممكن است خود بر دو گونه است : 1 - يكى آنكه دليلى بر وجوب عمل به احتياط در دست داشته باشيم كه در اين صورت جاى جريان اصل احتياط است . 2 - يكى اينكه دليلى بر وجوب احتياط در دست نداشته باشيم كه جاى جريان اصل برائت است . * سابقهء تاريخى استصحاب چگونه است ؟ بنيان اين اصل همان كلام زيباى مولى متقيان امام على عليه السّلام است كه مىفرمايد : « من كان على يقين ، فشكّ ، فليمض على يقينه » . البته روايات ديگرى كه به اخبار لا تنقض مشهورند از اين امام همام و صادقين عليهما السلام در اين مسئله وجود دارد ، منتهى به مرور زمان مورد دقت قرار گرفته و مراحل تكاملى برداشت از اين سرچشمه نورانى طى شده است و لذا در لابلاى مباحثات